محمدرضا جبارى
445
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )
وكالت وى باقى نمىماند ؛ و با توجه به تصريح ابن شهر آشوب ، بابيّت وى محرز مىشود . اما اينكه وى وكيل يا باب كدام يك از ائمه عليهم السّلام بوده است ، نيازمند تبيين است . شيخ طوسى او را از اصحاب امام كاظم عليه السّلام و امام رضا عليه السّلام و امام جواد عليه السّلام برشمرده است . 9508712 خ 0 80 خ دو روايت ياد شده نيز حكايت از وكالت وى براى امام جواد عليه السّلام و امام رضا عليه السّلام دارد ؛ و روايات ديگرى نيز صريح در اين معنى هستند . بنا به نقل كشّى ، وى يك سال پيش از حركت امام كاظم عليه السّلام به سمت عراق ، به حضور حضرت مشرّف مىشود ، در حالى كه فرزندش على عليه السّلام نيز در كنارش حضور داشته است . در اين ملاقات امام كاظم عليه السّلام ضمن خبر دادن از افرادى كه پس از آن جناب امامت فرزندش را انكار خواهند نمود ( واقفه ) ، به محمد بن سنان بشارت مىدهد كه وى امامت فرزندش على عليه السّلام و امام پس از وى ، يعنى امام جواد عليه السّلام ، را درك و به اين امر معتقد خواهد شد ؛ و در ادامه مىفرمايند : « من نام تو را در صحيفه امير المؤمنين عليه السّلام يافتهام ! همانا تو در ميان شيعيان ما از برق در شب ظلمانى روشنترى ! » ؛ سپس مىفرمايند : « اى محمد ، مفضّل محل انس و مايه آرامش من است ؛ و تو نيز مايه انس و آرامش آن دو ( امام رضا عليه السّلام و امام جواد عليه السّلام ) خواهى بود » . 0608712 خ 0 81 خ اين روايت حاكى از آن است كه « محمد بن سنان » از خصّيصان اين سه امام همام و از اصحاب سرّ آنان بوده و دقيقا همان مقام و جايگاه مفضّل ، ولى در برهه زمانى بعد ، را دارا بوده است . از اينرو ، احتمال بابيّت وى براى امام كاظم عليه السّلام پس از « مفضّل بن عمر » و براى دو امام رضا عليه السّلام و امام جواد عليه السّلام تقويت مىشود . اين در حالى است كه ابن شهر آشوب وى را « باب امام صادق عليه السّلام » قلمداد كرده است ! به اين ترتيب ، يا بايستى كلام وى را بر سهو قلم حمل كنيم و يا آنكه به دنبال يافتن قراينى براى اثبات معاصرت وى با امام صادق عليه السّلام و بابيّت وى براى آن جناب باشيم ! علامه مامقانى دو قرينه ذكر كرده بر اينكه « محمد بن سنان » عصر امامت امام صادق عليه السّلام را درك كرده است . آن دو قرينه ، نقل دو روايت از آن حضرت توسط او است : يكى در باب « تلقين محتضر » و ديگرى در باب « قضاء در ديات و قصاص » از كتاب تهذيب . اما چنين موردى در اين دو باب يافت نشد و در تمامى موارد ، وى با يك واسطه از امام صادق عليه السّلام نقل روايت مىكند . 1608712 خ 0 82 خ از سوى ديگر ، شيخ طوسى شخصى به نام « محمد بن سنان » را بدون ذكر لقب و